Hantavirus je grupa virusa koju prenose glodari, a kod ljudi može izazvati ozbiljna oboljenja koja pogađaju pluća i bubrege. Iako su infekcije relativno retke, posledice mogu biti veoma ozbiljne, pa čak i smrtonosne ukoliko se bolest ne prepozna i ne leči na vreme.
Ovaj virus privukao je veliku pažnju javnosti zbog načina prenosa i mogućnosti izazivanja teških simptoma, naročito kod osoba koje dolaze u kontakt sa zaraženim glodarima ili njihovim izlučevinama.
Šta je hantavirus?
Hantavirus pripada porodici virusa koje prirodno prenose različite vrste glodara, poput miševa i pacova. Ljudi se mogu zaraziti slučajnim udisanjem čestica koje sadrže virus, a koje potiču iz urina, pljuvačke ili izmeta zaraženih životinja.
Postoji više vrsta hantavirusa, a simptomi i težina bolesti mogu se razlikovati u zavisnosti od regiona i tipa virusa. U Evropi i Aziji najčešće izaziva hemoragijsku groznicu sa bubrežnim sindromom, dok u Severnoj i Južnoj Americi može izazvati ozbiljan plućni sindrom.
Kako se prenosi hantavirus?
Najčešći način prenosa hantavirusa jeste udisanje sitnih čestica prašine koje sadrže virus. To se može dogoditi prilikom čišćenja podruma, tavana, šupa, vikendica ili drugih prostora u kojima borave glodari.
Virus se može preneti i:
-
kontaktom sa izmetom, urinom ili pljuvačkom zaraženih glodara
-
dodirivanjem kontaminiranih površina pa potom lica ili usta
-
ujedom zaraženog glodara, mada je to ređe
-
konzumiranjem hrane kontaminirane virusom
Važno je naglasiti da se hantavirus uglavnom ne prenosi sa čoveka na čoveka, osim kod pojedinih retkih sojeva virusa zabeleženih u Južnoj Americi.
Koji su simptomi hantavirusa?
Simptomi se obično pojavljuju između jedne i osam nedelja nakon izlaganja virusu. U početku podsećaju na grip, što može otežati rano prepoznavanje bolesti.
Najčešći simptomi uključuju:
-
povišenu temperaturu
-
jak umor
-
bolove u mišićima
-
glavobolju
-
mučninu i povraćanje
-
bolove u stomaku
-
vrtoglavicu
Kod težih oblika bolesti mogu se razviti ozbiljni problemi sa disanjem, kašalj, nakupljanje tečnosti u plućima i otkazivanje bubrega.
Zašto je hantavirus opasan?
Hantavirus može biti veoma opasan jer simptomi mogu brzo napredovati i dovesti do ozbiljnih komplikacija. Kod plućnog sindroma dolazi do otežanog disanja i naglog pogoršanja stanja, zbog čega je često potrebno bolničko lečenje.
U težim slučajevima bolest može izazvati:
-
akutno oštećenje pluća
-
otkazivanje bubrega
-
nizak krvni pritisak
-
unutrašnja krvarenja
-
smrtni ishod
Rizik od komplikacija veći je kod osoba sa oslabljenim imunitetom, hroničnim bolestima i starijih osoba.
Kako se dijagnostikuje hantavirus?
Lekari dijagnozu postavljaju na osnovu simptoma, razgovora sa pacijentom i laboratorijskih analiza krvi. Posebno je važno obavestiti lekara ukoliko je osoba bila u kontaktu sa glodarima ili boravila u prostorima gde ih ima.
Rano otkrivanje bolesti može značajno povećati šanse za uspešno lečenje.
Kako se leči hantavirus?
Ne postoji specifičan lek koji direktno uništava hantavirus. Lečenje je uglavnom usmereno na ublažavanje simptoma i održavanje funkcija organizma.
Pacijentima može biti potrebna:
-
terapija kiseonikom
-
infuzija
-
intenzivna nega
-
dijaliza kod oštećenja bubrega
-
podrška disanju u težim slučajevima
Što se ranije započne sa lečenjem, prognoza je bolja.
Kako se zaštititi od hantavirusa?
Prevencija je najvažnija zaštita od hantavirusa. Potrebno je smanjiti kontakt sa glodarima i održavati higijenu prostora.
Stručnjaci preporučuju:
-
redovno čišćenje prostora gde mogu boraviti glodari
-
korišćenje rukavica i maske tokom čišćenja
-
provetravanje zatvorenih prostorija pre čišćenja
-
izbegavanje usisavanja ili metenja suvog izmeta glodara
-
pravilno skladištenje hrane
-
zatvaranje rupa i otvora kroz koje glodari mogu ući
Prilikom čišćenja kontaminiranih površina savetuje se korišćenje dezinfekcionih sredstava umesto suvog brisanja koje može podići virus u vazduh.
Ko je najviše izložen riziku?
Veći rizik od zaraze imaju:
-
osobe koje žive ili rade u ruralnim područjima
-
poljoprivrednici
-
šumski radnici
-
lovci
-
ljudi koji čiste zapuštene objekte ili vikendice
-
kampisti i planinari koji borave u prirodi
Zbog toga je posebno važno pridržavati se preventivnih mera tokom boravka u prirodi ili rada u zatvorenim prostorima gde postoje tragovi glodara.
Da li treba paničiti zbog hantavirusa?
Iako hantavirus može biti veoma ozbiljan, infekcije su relativno retke. Najvažnije je informisati se, prepoznati moguće simptome i preduzeti preventivne mere kako bi se rizik od zaraze sveo na minimum.
Ukoliko nakon kontakta sa glodarima primetite simptome poput temperature, jakog umora ili problema sa disanjem, potrebno je što pre potražiti lekarsku pomoć.
