Sedamdesetih godina prošlog veka Jugoslaviju je zahvatio neobičan muzički talas koji je spojio domaću zabavnu muziku sa zvukom meksičkih marijačija, sombrerima i romantičnim baladama. Ovaj fenomen, poznat kao Yu-Mex, danas predstavlja jednu od najzanimljivijih epizoda domaće pop kulture.
Početak Yu-Mex fenomena nema veze sa muzikom, već sa hladnoratovskom politikom. Nakon istorijskog sukoba Josipa Broza Tita i Josifa Staljina 1948. godine, Jugoslavija je izbačena iz Informbiroa i prekinula je bliske veze sa Sovjetskim Savezom. Sovjetski filmovi, koji su do tada dominirali bioskopima, gotovo preko noći nestali su sa repertoara. Istovremeno, vlast nije želela ni da preplavi zemlju holivudskim ostvarenjima, smatrajući ih simbolom američkog kapitalizma - piše Nova.rs.
U potrazi za ideološki prihvatljivom alternativom, Jugoslavija se okrenula meksičkoj kinematografiji, koja je tada doživljavala svoje zlatno doba. Meksički filmovi bili su puni priča o revoluciji, borbi običnog čoveka protiv nepravde, siromaštvu, ljubavi i društvenoj jednakosti – temama koje su se dobro uklapale u tadašnji jugoslovenski narativ. Vrlo brzo domaća publika zavolela je ne samo filmove, već i muziku koja ih je pratila.
Ubrzo su jugoslovanski pevači počeli da izvode obrade meksičkih rančera i marijači pesama, najpre na srpskohrvatskom jeziku, a zatim i da stvaraju originalne kompozicije inspirisane tim zvukom. Tako je tokom pedesetih godina nastao Yu-Mex – jedinstven muzički pravac koji je spojio meksičke melodije sa jugoslovenskom zabavnom muzikom i postao jedan od najneobičnijih kulturnih fenomena u Evropi.
Pesme su, međutim, uglavnom bile na srpskohrvatskom jeziku i govorile o ljubavi, rastancima i nostalgiji, zbog čega su bile bliske domaćoj publici.
Najpoznatija imena ovog pravca bili su Nikola Karović, Slavko Perović, Ljubomir Milić i brojni drugi pevači koji su u različitim periodima koketirali sa ovim stilom.
Popularnost Yu-Mexa počela je da opada krajem sedamdesetih godina, kada su disko muzika, rok i novi talas preuzeli primat na domaćoj sceni. Promenio se ukus publike, a egzotični zvukovi Meksika polako su pali u zaborav.
