Maj

28. maj - Dogodilo se na današnji dan

1522. Turci zauzeli utvrđen grad Knin i proglasili ga sedištem Ličkog sandžaka.

1660. U Osnabriku rodjen Džordž I, prvi britanski kralj iz Hanoverske dinastije. Tokom njegove vladavine od 1714. do smrti 1727. položaj premijera dobio ključnu ulogu u izvršnoj vlasti.

1738. Rođen francuski lekar Žozef Injas Gijotin, profesor anatomije. U vreme Francuske revolucije predložio izvršenje smrtne kazne spravom za odsecanje glave, koja bi skratila muke osuđeniku. Od 1792. ta sprava nosi njegovo ime.

1759. Rođen engleski državnik Vilijam Pit Mlađi, koji je 1783. postao najmlađi premijer u istoriji Velike Britanije. 1805. bio glavni organizator Treće evropske koalicije protiv Napoleona.

1812. Rusija i Turska potpisale mirovni ugovor u Bukureštu kojim je Rusija dobila Besarabiju, a Turskoj prepustila Vlašku i Moldaviju. Mir omogućio ruskom caru da vojne snage usmeri na Napoleona Bonapartu.

1834. U Kneževini Srbiji uveden srpski jezik kao služben u prepisci s turskim vlastima, koja je dotad vođena isključivo na turskom.

1843. Umro američki filolog i leksikograf Noa Vebster. 1806. objavio svoj prvi rečnik engleskog jezika, a 1828. rečnik koji i danas nosi njegovo ime.

1879. Rođen srpski matematičar, astronom i geofizičar Milutin Milanković, osnivač katedre nebeske mehanike na Beogradskom univerzitetu.

1884. Rođen češki državnik Eduard Beneš, osnivač moderne čehoslovačke države, predsednik od 1936. do 1938, kada je pred nemačkom okupacijom izbegao u London. Posle Drugog svetskog rata ponovo bio šef države do dolaska komunista na vlast 1948.

1934. Kanađanka Oliva Dion u Kalenderu u kanadskoj državi Ontario rodila pet devojčica, nazvanih "Dionove petorke", prve petorke u svetu za koje se zna da su preživele.

1937. Nevil Čemberlen posle povlačenja Stenlija Boldvina postao premijer Velike Britanije. Potpisnik Minhenskog sporazuma 1939, koji je omogućio Nemcima da okupiraju Čehoslovačku.

1937. Umro austrijski psiholog Alfred Adler, jedan od Frojdovih sledbenika. Od Frojda se odvojio 1912. osnivanjem pravca individualne psihologije.

1940. Belgijski kralj Leopold III u Drugom svetskom ratu potpisao kapitulaciju. Istog dana počela evakuacija poraženih savezničih snaga iz francuske luke Denkerk u Drugom svetskom ratu kojom je do 2. juna spaseno 224.585 britanskih i 112.546 francuskih i belgijskih vojnika.

1944. Umro srpski etnolog i folklorista Tihomir Đorđević, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. Objavio oko 700 studija, putopisa, beležaka i komentara o srpskim narodnim običajima.

1961. Ukinut "Orijent-ekspres", voz koji je 78 godina saobraćao na liniji Pariz-Istanbul.

1971. SSSR lansirao kosmički brod u pravcu Marsa.

1972. U Parizu umro vojvoda od Vindzora, koji je kao engleski kralj Edvard VIII stupio na presto 1936. i iste godine abdicirao zbog ženidbe sa Amerikankom Volis Simpson.

1976. SSSR i SAD potpisali ugovor o ograničenju podzemnih nuklearnih proba.

1976. U redovan saobraćaj puštena železnička pruga Beograd-Bar, s prekidima građena 24 godine.

1982. Papa Jovan Pavle II stigao u Veliku Britaniju, u prvu posetu rimokatoličkog pape toj zemlji od 1531.

1986. Dva sovjetska kosmonauta izašla iz orbitalne stanice "Saljut 7" i provela oko četiri časa u "kosmičkoj šetnji".

1987. Devetnaestogodišnji Zapadni Nemac Matijas Rust preleteo sportskim avionom "cesna" od Helsinkija do Moskve i spustio se na centralni Crveni trg u glavnom gradu SSSR, prošavši neprimećeno kroz sovjetski vazdušni prostor.

1995. U zemljotresu na poluostrvu Sahalin poginulo najmanje 2.000 ljudi.

1995. Poginuo bosanski ministar inostranih poslova Irfan Ljubijankić kada je helikopter u kom se nalazio oboren raketom u blizini Bihaća.

1995. Na filmskom festivalu u Kanu jugoslovenski reditelj Emir Kusturica dobio "Zlatnu palmu" za film "Podzemlje". Deset godina ranije Kusturica dobio istu nagradu za film "Otac na službenom putu".

1997. Rusija i Ukrajina potpisale ugovor kojim je ruskoj Crnomorskoj floti omogućeno da 20 godina koristi pomorsku bazu u luci Sevastopolj na poluostrvu Krim.

1998. Izvršivši petu nuklearnu probu Pakistan zvanično postao nuklearna sila.

1999. Pošto je avijacija NATO pojačala napade na Jugoslaviju, jugoslovenski predsednik Slobodan Milošević, posle razgovora sa specijalnim predstavnikom ruskog predsednika Viktorom Černomirdinom, prihvatio uslove zapadnih zemalja za prekid bombardovanja.

2001. U Kairu održana prva Dečija konferencija afričkih nacija.

Još vesti iz kategorije...

Top