Decembar

10. decembar - Dogodilo se na današnji dan

1508. Formirana Kambrejska liga, savez protiv Venecije koji su sklopili papa Julije II, francuski kralj Luj XII, aragonski kralj Ferdinand II i rimsko-nemački car Maksimilijan I.

1520. Nemački crkveni reformator Martin Luter u Vitenbergu javno spalio bulu u kojoj mu je papa Lav X zapretio prokletstvom ako se u roku od 60 dana ne odrekne jeresi. U januaru 1521. Luter ekskomuniciran iz rimokatoličke crkve.

1603. Umro engleski lekar i fizičar Vilijam Gilbert. Uveo naziv za elektricitet, a njegovo delo "O magnetima", u kojem iznosi teoriju o Zemlji kao magnetu i magnetskim silama između nebeskih tela, imalo značajan uticaj na razvoj nauke u XVII veku.

1810. Napoleon Bonaparta Francuskoj priključio nemačke gradove Hanover, Bremen, Hamburg, Lauenburg i Libek.

1845. Engleski građevinski inženjer Robert Tompson patentirao prve pneumatske gume.

1848. Luj Napoleon nadmoćnom većinom od preko četiri miliona glasova dobio izbore za predsednika Francuske. Četiri godine kasnije izveo državni udar i proglasio se carem Napoleonom III.

1851. Rođen američki knjižar Melvil Djui, koji je 1870. izradio prvu decimalnu klasifikaciju, sistem klasifikacija knjiga koji se primenjuje u bibliotekama u celom svetu.

1868. Prvi semafori za regulisanje saobraćaja u svetu počeli da rade u Londonu, na trgu ispred zgrade parlamenta Velike Britanije.

1895. Osnovano Društvo za unapređenje i ulepšavanje Sokobanje, što se smatra začetkom turizma u Srbiji. Sokobanja, u kojoj su često na odmoru boravili knezovi Miloš i Mihajlo Obrenović, pominje se kao lečilište još u starom Rimu i ranoj Vizantiji.

1896. Umro švedski industrijalac Alfred Nobel, pronalazač dinamita koji je bogatstvo stečeno tim pronalaskom uložio u osnivanje fondacije iz koje će biti dodeljivane nagrade za vanredna dostignuća u različitim oblastima ljudskog delovanja. Nobelove nagrade svake godine dodeljuje Kraljevska švedska akademija nauka na dan njegove smrti, a prvi put su dodeljene 1901.

1898. Potpisan Pariski mirovni ugovor kojim je okončan američko-španski rat. Španija se odrekla Kube i Portorika, a za 20 miliona dolara ustupila Amerikancima Filipine i Guam.

1902. Završena je izgradnja Asuanske brane u Egiptu, kojom je regulisan tok Nila.

1926. Umro Nikola Pašić, jedan od najznačajnijih političara u istoriji Srbije i Jugoslavije, osnivač i vođa Narodne radikalne stranke. Prvi put bio predsednik Vlade Srbije 1891, a od 1903. sastavio 22 vlade u vreme kraljeva Aleksandra Obrenovića, Petra i Aleksandra Karađorđevića. Bio šef delegacije na Versajskoj mirovnoj konferenciji 1919-1920.

1936. Abdicirao britanski kralj Edvard VIII jer nije želeo da se odrekne ženidbe sa Amerikankom Volis Simpson, kako je to od njega tražio premijer Stenli Boldvin. Posle abdikacije dobio titulu vojvode od Vindzora. Nasledio ga Džordž VI.

1941. Japanski avioni u Drugom svetskom ratu u Južnokineskom moru potopili britanske ratne brodove "Ripals" i "Princ od Velsa", na kojima je poginulo oko 800 ljudi.

1948. Generalna skupština Ujedinjenih nacija usvojila Univerzalnu deklaraciju o pravima čoveka. Taj datum obeležava se kao Dan ljudskih prava.

1963. Zanzibar, britanski protektorat od 1890, stekao nezavisnost u okviru Britanskog komonvelta. Naredne godine postao republika i s Tanganjikom stvorio novu državu koja je dobila naziv Tanzanija.

1964. Nobelovu nagradu za mir dobio Amerikanac Martin Luter King, borac za građanska prava crnaca. Ubijen u atentatu u Memfisu četiri godine kasnije.

1967. Prva komercijalna termonuklearna eksplozija izvršena u Novom Meksiku u SAD radi vađenja prirodnog gasa.

1980. Milton Obote proglašen za predsednika Ugande, kao prvi afrički šef države koji se vratio na vlast posle zbacivanja vojnim udarom. Vojska ga 1985. drugi put zbacila sa vlasti.

1991. Jugoslovenska narodna armija se povukla iz Zagreba i Hrvatske, ali su borbe Srba i hrvatskih snaga nastavljene.

1996. Predsednik Južne Afrike Nelson Mandela potpisao Ustav kojim su svi građani, bez obzira na rasu, izjednačeni pred zakonom, kao završni čin u demontiranju sistema aparthejda u toj zemlji.

1998. Međunarodni sud za ratne zločine na prostoru SFRJ u Hagu osudio bosanskog Hrvata Antu Furundžiju na 10 godina zatvora zbog mučenja i silovanja zatočenika u bosanskom ratu. To je bila prva presuda kojom je silovanje označeno kao ratni zločin.

1999. Umro Franjo Tuđman, predsednik Hrvatske. 

2001. U Prištini konstituisana Skupština Kosova, prva od dolaska međunarodnih snaga u Pokrajinu, u julu 1999. Za predsednika izabran Albanac Nedžat Daci, a predstavnici Srba Oliver Ivanović i Gojko Savić postali članovi petočlanog Predsedništva Skupštine.

2001. Generalni sekretar UN Kofi Anan dobio Nobelovu nagradu za mir.

2003. Šef UNMIK-a Hari Holkeri u Prištini predstavio dokument "Standardi za Kosovo" čija će primena biti od značaja kod ocenjivanja da li je Kosovo dostiglo standarde demokratskog društva koje međunarodna zajednica traži pre početka rešavanja statusa Kosova. Dokument prihvatio i Savet bezbednosti UN.

2003. Haški tribunal osudio bivšeg oficira Vojske Republike Srpske Dragana Obrenovića, koji je priznao krivicu, na 17 godina zatvora zbog ratnih zločina nad muslimanima u Srebrenici u julu 1995.

Još vesti iz kategorije...

Top